kwasica metaboliczna; przyjmowanie używek (narkotyki, papierosy, kawa); stosowanie niektórych leków. Objawy arytmii są dość nieprzyjemne. Podstawowym jest właśnie zaburzona częstotliwość uderzeń serca na minutę, czyli kołatanie. Mogą wystąpić również zawroty głowy, omdlenia, a nawet utrata przytomności. Rezonans magnetyczny serca Zaleca się wykonanie rezonansu magnetycznego (MR) serca (po uwzględnieniu środków ostrożności i przeciwwskazań do tego badania) w celu: 1) oceny morfologii i czynności mięśnia sercowego (w tym prawej części serca) u osób z niedostatecznym oknem akustycznym lub ze złożonymi wrodzonymi wadami serca [I/C Biofeedback to skuteczna metoda terapeutyczna, która znajduje zastosowanie w leczeniu takich zaburzeń, jak: napięciowy ból głowy, migrena, zaburzenia gastryczne, nadciśnienie tętnicze, epilepsja czy napady lęku. U podstaw teorii biofeedback leży założenie, że człowiek ma możliwość świadomego oddziaływania na własne procesy Białostockie badania wykazały, że operacja kardiochirurgiczna daje ludziom nowe możliwości poprawy jakości życia, w tym życia społecznego, kontaktów międzyludzkich. "Byliśmy zdumieni tymi wynikami, bo przed badaniami wcale nie były takie oczywiste. U ludzi młodych miernikiem jakości operacji jest powrót do pracy. Arytmia serca objawy; Arytmia serca rodzaje; Arytmia serca leczenie; 1. Arytmia serca przyczyny. Zaburzenia rytmu pracy serca pojawiają się najczęściej na skutek zaburzeń rytmiczności lub częstotliwości tworzenia bodźców w węźle zatokowym bądź wynikających także, z zaburzeń ich przewodzenia w tzw. układzie przewodzącym. Data aktualizacji: 14 sierpnia 2023. Autor: Justyna Gabrysiak-Kula. Badania serca warto wykonać, kiedy pacjent skarży się na ból serca, zmęczenie czy duszności. Zobacz na czym polega holter, EKG, badanie serca przez przełyk i izotopowe. Sprawdź też, czy warto zrobić sobie bilans serca. Źródło: 123RF. . W celu rozpoznania choroby wieńcowej (choroby niedokrwiennej serca) wykonywanych jest szereg badań. O ich doborze, na podstawie indywidualnych wskazań dla każdego pacjenta, decyduje lekarz. Badania laboratoryjne Badania laboratoryjne pozwalają wykryć czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takie jak: zaburzenia gospodarki lipidowej: podwyższone stężenie cholesterolu, triglicerydów zaburzenia gospodarki węglowodanowej: cukrzyca, stan przedcukrzycowy inne zaburzenia, które mogą być przyczyną bólów w klatce piersiowej (zaburzenia elektrolitowe, niedokrwistość, nadczynność tarczycy, ostra niewydolność nerek). U każdego pacjenta powinny być wykonane następujące badania: morfologia krwi stężenie lipidów w osoczu (lipidogram) stężenie glukozy na czczo i po obciążeniu glukozą (doustny test tolerancji glukozy) stężenie kreatyniny Elektrokardiogram Ryc. 1. Przebieg badania EKG EKG jest zapisem elektrycznej aktywności serca. Pozwala wykryć nieprawidłowości, takie jak np. przeciążenie jam serca, świeży lub przebyty zawał serca, zaburzenia rytmu, zaburzenia przewodnictwa. W zapisie EKG wyróżnia się tzw. odcinki oraz załamki. Największe znaczenie praktyczne mają: odcinek PQ – jego wydłużenie świadczy o bloku przewodnictwa pomiędzy przedsionkami a komorą załamek P – świadczy o czynności i wielkości przedsionków serca załamki Q, R i S tworzące tzw. zespół QRS – świadczą o czynności i wielkości komór serca odcinek ST i załamek T – zmiany w tej części EKG mogą świadczyć o niedokrwieniu serca. czytaj więcej » Elektrokardiograficzny test wysiłkowy Jest to badanie, które pozwala ocenić pracę serca w czasie wysiłku. U osób z chorobą wieńcową mogą w czasie testu wystąpić objawy niedokrwienia mięśnia sercowego – ból w klatce piersiowej oraz zmiany w zapisie EKG, zwykle pod postacią obniżenia odcinka ST i odwrócenia załamka T (zmiana z dodatniego (wychylonego ku górze) na ujemny (zwrócony ku dołowi). czytaj więcej » 24-godzinna rejestracja EKG metodą Holtera Pozwala rozpoznać zaburzenia rytmu serca i zmiany niedokrwienne podczas codziennych czynności, często niemożliwe do zauważenia w kilkusekundowym zapisie standardowego EKG. Technik nakleja pacjentowi na klatkę piersiową elektrody i podłącza je do niewielkiego, przenośnego aparatu, z którym pacjent może iść do domu. czytaj więcej » Echokardiografia serca spoczynkowa, tzw. echo serca Badanie obrazowe z wykorzystaniem fal ultradźwiękowych, za pomocą którego uzyskuje się szereg istotnych informacji niezbędnych w diagnostyce kardiologicznej. Badanie to uwidacznia morfologię i czynność poszczególnych części serca, tj. komór, przedsionków, wielkich naczyń wychodzących z serca oraz zastawek serca. czytaj więcej » Echokardiografia obciążeniowa Badanie echokardiograficzne serca, wykonywane podczas wysiłku fizycznego lub po podaniu środków farmakologicznych (np. dobutaminy) u pacjentów niezdolnych do wysiłku. Pozwala dostrzec zaburzenia, które nie są widoczne podczas badania spoczynkowego. czytaj więcej » Scyntygrafia serca Ryc. 2. Aparat do wykonywania zdjęć rentgenowskich klatki piersiowej Badanie uwidaczniające zaburzenia ukrwienia mięśnia sercowego. Badanie wykonuje się w spoczynku i podczas wysiłku, oceniając ewentualne zmiany w ukrwieniu ścian serca. czytaj więcej » Koronarografia Inwazyjne badanie pozwalające poznać dokładną budowę i przebieg tętnic wieńcowych oraz wszystkie nieprawidłowe zmiany w tych tętnicach. Jest niezbędna przed wykonaniem zabiegu poszerzania zwężonego naczynia, tzw. angioplastyki (poszerzenie balonem lub wprowadzenie stentu). czytaj więcej » Zdjęcie rtg. klatki piersiowej Pozwala na ocenę wielkości serca oraz ukazuje zarys dużych naczyń krążenia systemowego i płucnego. Na zdjęciu tym można zobaczyć powiększenie serca i cechy jego niewydolności. Tomografia komputerowa Badanie nieinwazyjne oceniające zarówno budowę i przebieg, jak i uwapnienie (calcium scoring) ścian tętnic wieńcowych. Wartość tego badania jest mniejsza niż klasycznej koronarografii, jednak u niektórych chorych może być ono przydatne. Rezonans magnetyczny serca Nieinwazyjne badanie umożliwiające ocenę anatomii serca, przepływu krwi w sercu oraz żywotności (odróżnienia obszarów żywego,ale niekurczącego się mięśnia sercowego od obszarów objętych blizną zawałową – martwych) Wykonanie tego badania rzadko jest konieczne. Pozytronowa tomografia emisyjna Metoda oceniająca żywotność mięśnia sercowego i przepływ krwi w sercu. Ze względu na duże koszty i małą dostępność, badanie to jest rzadko wykonywane. Strona Główna Pytania I Odpowiedzi Badania Serca 5 odpowiedzi Dzień Dobry. Mam pytane. Miałam robione echo serca i ekg. Badnia nie wykazaly żadnych zmian. Morfologia krwi również w rowniez nie wykazuje żadnch zmian. Nie choruje na żadne przewlekle choroby. Prosze powiedzieć czy mimo powyzszych badan wciąż istneje u mnie ryzyko chorob serca w jakims najblizszym okresie? Dodam ze mam 24 lata. Prowadze w miare aktywny tryb zycia. Starm sie rowniez zdrowo odzywiać. Ostatnimi czasy dosc czesto sie stresuje przez co czasami wystepują u mnie kłucia w , czasami również mam duszności. Proszę też powiedzieć jak często osoby zdrowe u których nie stwierdza się jakiś nieprawidłowości w pracy serca powinnny je badać ? oraz czy takie zmiany ,w sensie choroby czy też zawał mogą zdarzyć się nagle ,mimo wcześniejszych badań które nic nie wykazały. Badania robiłam ok. 2-3 miesiące temu. Czy od tego czasu mogło się już coś zmienić ? Opisane badania służą do diagnostyki chorób serca. Ważna jest jednak profilaktyka miażdżycy - kontrola ciśnienia tętniczego krwi, poziomu cholesterolu, zapobieganie cukrzycy, odpowiednia dieta, aktywność fizyczna, nie palenie tytoniu. Nigdy nie możemy dać 100% gwarancji, że coś się nie wydarzy - możemy jedynie zmniejszać ryzyko. Generalnie ryzyko u młodej (24-letniej) osoby bez czynników ryzyka miażdżycy prawdopodobieństwo istotnej choroby serca jest bardzo niskie. Uzyskaj odpowiedzi dzięki konsultacji online Jeśli potrzebujesz specjalistycznej porady, umów konsultację online. Otrzymasz wszystkie odpowiedzi bez wychodzenia z domu. Pokaż specjalistów Jak to działa? Dzień dobry! Żeby oszacować ryzyko chorób sercowo-naczyniowych potrzeba oprócz znajomości wieku i płci informacji o wysokości ciśnienia tętniczego, paleniu/niepaleniu papierosów oraz stężeniu cholesterolu całkowitego we krwi. Do szacowania ryzyka przy wykorzystaniu powyższych służy skala SCORE. Biorąc pod uwagę tylko płeć i Pani wiek najprawdopodobniej ryzyko jest zerowe. Kłucie w klatce piersowej nie jest typowym objawem choroby serca, duszność przy prawidłowym badaniu ECHO też raczej nie jest pochodzenia sercowego. Nie ma wskazań do profilaktycznych badań serca w Pani sytuacji, o ile nic nowego się nie wydarzy. Zawał serca może wystąpić u osoby nie odczuwającej wcześniej żadnych dolegliwości, przy prawidłowych wynikach badań wykonanych nawet bezpośrednio przed wystąpieniem choroby. Biorąc pod uwagę skalę ryzyka SCORE wystąpienie u Pani zawału serca jest bardzo mało prawdopodobne. Dzień dobry. Ryzyko sercowo-naczyniowe jest wypadkową kilku tzw. czynników ryzyka. Do najważniejszych należą nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, cukrzyca i palenie tytoniu. Według wytycznych ESC(Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne)ograniczenie tylko tych czynników ryzyka może obniżyć występowanie schorzeń sercowo-naczyniowych o 80% i nowotowrów o 50%. Proponuję oznaczenie lipidogramu i glukozy w surowicy oraz ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego wg. skali HEART SCORE(do pobrania w internecie, regulamin portalu nie pozwala na umieszczanie linków do stron). Nie należy zapominać o utrzymywaniu odpowiedniej masy ciała (BMI 20-25) oraz aktywności fizycznej(wysiłki izotoniczne 5 razy w tygodniu co najmniej 45-60minut). Oceny ryzyka sercowo-naczyniowego dokonuje sie co kilka lat. Pozdrawiam. Piotr Salomon Dolegliwości nietypowe dla kardiogennego kłucia należy poszukać jako nerwoból-czyli wada postawy i zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa Szanowna Pani, do Pani dolegliwości trudno się odnieść na odległość, nie badając Pani. Prawidłowe wyniki badań wykluczają choroby w danym momencie (i to oczywiście jedynie te choroby, których obecność można by stwierdzić w danych badaniach; przykładowo - prawidłowy wynik spoczynkowego echo serca nie jest w stanie wykluczyć choroby wieńcowej). Niestety, choroby (w tym choroby serca) mogą zdarzyć się nagle. Trudno tu mi opisywać możliwy przebieg i początek różnych chorób serca, ale przykładowo: ostry zawał serca wystąpić u osoby dotychczas niemającej żadnych objawów, może być pierwszą manifestacją choroby wieńcowej (choroby niedokrwiennej serca). Dlatego w kardiologii, szczególnie w przypadku choroby wieńcowej i zawału serca, posługujemy się pojęciem czynników ryzyka i oceny ryzyka danego pacjenta. O tych czynnikach ryzyka może Pani przeczytać w wielu źródłach, w skrócie - ryzyko zachorowania jest większe u osób palących, ze zwiększonym stężeniem cholesterolu, z nadciśnieniem, cukrzycą, z nadwagą, prowadzących siedzący tryb życia, mających osoby chore na miażdżycę w rodzinie. Kardiolog będzie w stanie sporządzić Pani indywidualny profil ryzyka i odpowiednio do tego zaplanować, jak często i co należy badać, żeby zminimalizować ryzyko zachorowania w przyszłości. Oczywiście, określenie profilu ryzyka nie przesądza, czy zachorujemy, czy nie, a jeżeli tak to kiedy. Jednocześnie proszę pamiętać, że u osoby w Pani wieku, aktywnej fizycznie, zdrowo się odżywiającej i mającej prawidłowe wyniki EKG, echo itp. ryzyko choroby serca w najbliższych latach jest statystycznie bardzo, bardzo małe. Witam ostatnim czasem miałam problem gdy sie bardzo zdenerwowałam odczuwałam z lewej strony kłucie w klatce piersiowej duży ucisk i takie odczucie jak by jakiś mięsień był bardzo mocno naciągany trwało to dość długo ok 10minut ,gdy się położyłam odczuwałam jeszcze większy ucisk. Teraz mam czasami taką… Witam serdecznie. Panie Doktorze, od roku mam problemy z sercem, gdzie stwierdzona została niedokrwienna choroba serca oraz migotanie i trzepotanie przedsionków. Zdiagnozowana zostałam przez kilku lekarzy kardiologów. Po tym zostałam skierowana na wykonanie koronarografii. Aktualnie jeden z kardiologów… Czy powinnam odstawić euthyrox w następującej sytuacji? Odkąd zaczęłam zażywać euthyrox n25 (6 x w tyg) włosy wypadają mi garściami, boje się że niedługo wypadną wszystkie... :( Tabletki zażywam od 14 maja 2016 r. Poza wypadaniem włosów i wzmożonym apetytem nie widzę żadnych innych skutków działania… Witam. Mam pewien problem cały czas boli mnie brzuch jestem osłabiona mam mdłości. Moja lekarka stwierdziła uszkodzenie żołądka prawdopodobnie wrzody żołądka dała jakieś leki i dieta ale nie powiedziała co konkretnie mam jeść. Jak mam to wszystko wyleczyć co zrobić żeby ten brzuch przestał boleć ? Mam… Jakie pomocniczo wykonać badania do określenia diagnozy ? Co oznacza białko C-reaktywne poziom 1,6mg/L, bakteriuria przy braku klinicznych i biochemichnych objawów zakazenia układu moczowego, obnizona odporność, problemy chyba wszyskie (wysypka, przelewanie sie w żoładku, nadmierna potliwość), neuropatia,… mam takie pytanie mam okropną suchość w ustach i problem z przełykaniem śliny a raczej jej brakiem było już kilka przypadków w których omal się nie udusiłam gastroskopia zrobiona wizyta u laryngologa też była usg tarczycy także i wszystkie hormony również lekarz stwierdził że są małe "guzki" ale w niczym… Ile trwa,czy przy pierwszej wizycie dokonuje pani zabiegu i w jakich odstępach dniowych kolejny?dzię Szanowny Panie/Pani Doktor Niedawno przeszedlem kuracje antybiotykowa na helicobacter pylori. Tydzien po zakonczonej kuracji mialem zrobiona gastroskopie na ktorej wykryto u mnie gastritis. Poniewaz zle sie czuje, boli mnie zoladek, mam wzdecia i czuje ze moj organizm jest niedozywiony bo nie trawie… Co może być powodem nadmiernej potliwości ? Od ponad dwóch lat pocę się jak przysłowiowa mysz kościelna, szczególnie w nocy wręcz pływam. Do chwili obecnej nikt nie znalazł przyczyny takiego stanu rzeczy. Mam ponad 66 lat i serdecznie dość tego problemu. Do tego jeszcze odczuwam ciągłe zmęczenie , którego… Witam. Ok 3 miesiące temu miałam wykonany zastrzyk powyżej pośladka z hydroksyzyny. Od tego czasu nie czuje skóry na udzie po tej samej stronie gdzie wykonany został zastrzyk. Ta skóra jest taka otępiała ale jednoczesnie wrazliwa na dotyk czy ukłucie. Czasami mnie ta okolica swędzi, piecze, kłuje. Jest… Twoje pytanie zostanie opublikowane anonimowo. Pamiętaj, by zadać jedno konkretne pytanie, opisując problem zwięźle. Pytanie trafi do specjalistów korzystających z serwisu, nie do konkretnego lekarza. Pamiętaj, że zadanie pytania nie zastąpi konsultacji z lekarzem czy specjalistą. Miejsce to nie służy do uzyskania diagnozy czy potwierdzenia tej już wystawionej przez lekarza. W tym celu umów się na wizytę do lekarza. Z troski o Wasze zdrowie nie publikujemy informacji o dawkowaniu leków. Ta wartość jest zbyt krótka. Powinna mieć __LIMIT__ lub więcej znaków. Specjalizacja Wybierz specjalizację lekarza, do którego chcesz skierować pytanie Twój e-mail Użyjemy go tylko do powiadomienia Cię o odpowiedzi lekarza. Nie będzie widoczny publicznie. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych dotyczących stanu zdrowia w celu zadania pytania Profesjonaliście. Dowiedz się więcej. Dlaczego potrzebujemy Twojej zgody? Twoja zgoda jest nam potrzebna, aby zgodnie z prawem przekazać wybranemu przez Ciebie Profesjonaliście informacje o zadanym przez Ciebie pytaniu. Informujemy Cię, że zgoda może zostać w każdej wycofana, jednak nie wpływa to na ważność przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych podjętych w momencie, kiedy zgoda była informacje o moim pytaniu trafią do Profesjonalisty? Tak. Udostępnimy wybranemu przez Ciebie Profesjonaliście informacje o Tobie i zadanym przez Ciebie pytaniu. Dzięki temu Profesjonalista może się do niego mam prawa w związku z wyrażeniem zgody? Możesz w każdej chwili cofnąć zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Masz również prawo zaktualizować swoje dane, wnosić o bycie zapomnianym oraz masz prawo do ograniczenia przetwarzania i przenoszenia danych. Masz również prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, jeżeli uważasz, że sposób postępowania z Twoimi danymi osobowymi narusza przepisy jest administratorem moich danych osobowych? Administratorem danych osobowych jest ZnanyLekarz sp. z z siedzibą w Warszawie przy ul. Kolejowej 5/7. Po przekazaniu przez nas Twoich danych osobowych wybranemu Profesjonaliście, również on staje się administratorem Twoich danych osobowych. Aby dowiedzieć się więcej o danych osobowych kliknij tutaj Wszystkie treści, w szczególności pytania i odpowiedzi, dotyczące tematyki medycznej mają charakter informacyjny i w żadnym wypadku nie mogą zastąpić diagnozy medycznej. Stres jest powszechnym zjawiskiem i dotyka niemal każdego z nas. Sprawdź, jak pobudzenie organizmu w sytuacji stresowej wpływa na układ sercowo-naczyniowy. Z poniższego artykułu dowiesz się również, jak radzić sobie ze stresem. Czym jest stres i co go najczęściej powoduje? Stres to stan obciążenia organizmu, który powstaje w sytuacji zagrożenia lub utrudnienia możliwości realizacji założonych celów czy zadań. Pojęcie stresu można rozumieć także jako stan adaptacji organizmu do wymogów środowiska. Charakteryzuje się on brakiem równowagi psychicznej i fizycznej. W terminologii medycznej stresem nazywamy zaburzenie homeostazy, które jest spowodowane czynnikiem psychicznym lub fizycznym [1]. Wyróżniamy kilka faz stresu, które zostały zdefiniowane przez Hansa Selvego. Badacz wyróżnił fazę alarmową, w której występuje stadium szoku i stadium przeciwdziałania szokowi. Jest to początkowa faza. Następuje w niej zaskoczenie i próba konfrontacji organizmu z zaistniałą sytuacją. Kolejną fazą jest faza przystosowania – organizm uczy się radzić sobie z czynnikiem wywołującym reakcję stresową. Gdy nie uda się opanować techniki radzenia sobie ze stresem, to następuje faza wyczerpania, która na skutek długotrwałego pobudzenia organizmu przez bodziec prowadzi do chorób, a nawet śmierci organizmu [2]. Według badań najbardziej stresujące sytuacje życiowe to śmierć współmałżonka, rozwód, ślub, zmiana otoczenia (np. zmiana miejsca pracy), utrata pracy i zmiana czasu pracy. Pamiętajmy jednak o tym, że każdy z nas może inaczej odczuwać podobne sytuacje życiowe. Badania wyraźnie dowodzą związek pomiędzy poziomem stresu a chorobami. Okazuje się, że częste epizody silnego stresu powodują znacznie większe ryzyko zapadnięcia na choroby w ciągu kolejnych dwóch lat. Jest to niepodważalny dowód na negatywny wpływ przewlekłego stresu na cały organizm [2]. Stres a nadciśnienie – czy stres podnosi ciśnienie krwi? Gdy wystąpi bodziec stresujący, dochodzi do pobudzenia współczulnego układu nerwowego. Układ ten szybko odpowiada na reakcję stresową i mobilizuje organizm poprzez pobudzenie nadnerczy do wydzielania hormonów adrenaliny i noradrenaliny. Zadaniem takiej reakcji jest pobudzenie organizmu do walki ze stresorem i do jak najszybszego przywrócenia równowagi. Na skutek oddziaływania hormonów następuje stymulacja organizmu – przyspieszenie akcji serca, przyspieszenie tętna, wzrost ciśnienia krwi i rozszerzenie źrenic. Stres zatem niepodważalnie podwyższa ciśnienie krwi [2, 3]. Gdy sytuacje stresowe występują rzadko i bodziec nie jest bardzo intensywny, to reakcje pobudzające organizmu możemy uznać za prawidłowe i fizjologiczne. Dążenie do mobilizacji i jak najszybszego usunięcia bodźca jest sytuacją pożądaną. Gdy sytuacje stresowe występują często, istnieje duże ryzyko chorób układu krążenia. Stale pobudzony układ współczulny powoduje nadmiernie intensywną pracę serca, co przekłada się negatywnie na cały organizm [2]. Badania na grupie kierowców autobusów wykazały aż trzykrotnie większe ryzyko chorób układu krążenia w porównaniu z innymi grupami zawodowymi. W tej grupie zawodowej charakteryzującej się wzmożoną ilością bodźców stresujących w pracy znacznie częściej występowały przypadki zgonów z powodu chorób układu krążenia. Podobne tendencje zauważono także w innych grupach zawodowych, gdzie praca wiąże się z nadmierną ilością często występujących reakcji stresowych. Ryzyko zgonu było największe w grupie osób starszych z dłuższym stażem zawodowym [2]. Jakie jeszcze konsekwencje może nieść za sobą stres? Oprócz negatywnego wpływu przewlekłego stresu na układ krążenia istnieje wiele innych zagrożeń. Przewlekłe reakcje stresowe powodują także upośledzenie funkcji śródbłonka, a także zaburzenia krzepnięcia krwi. Mogą przyczyniać się do rozwoju miażdżycy – choroby, która znacznie zwiększa ryzyko zawału serca. Miażdżyca to jedna z najczęstszych chorób cywilizacyjnych. Na skutek zwężenia światła naczyń tętnic wieńcowych powoduje chorobę niedokrwienną serca. Poza dużym ryzykiem zawału serca choroba ta może przyczynić się także do udaru mózgu. Zwężenie światła tętnic nerkowych może natomiast powodować niewydolność nerek [2]. Przewlekły stres negatywnie oddziałuje także na zdrowie psychiczne. Sprzyja wystąpieniu depresji i może zwiększać ryzyko wystąpienia uzależnień. Zestresowane osoby częściej sięgają po używki, takie jak alkohol i papierosy. Złudne uczucie ulgi i ustąpienia stresu na skutek zapalenia papierosa może doprowadzić do uzależnienia od nikotyny. Każdy z nas nieco inaczej reaguje na silny stres. Wiele osób ma tendencję do objadania się w sytuacjach stresowych – w takim przypadku wzrasta ryzyko nadwagi, która prowadzi do wielu chorób. Stres może także przyczynić się do przewlekłego głodzenia się. Część osób na skutek długotrwałej stymulacji układu współczulnego przestaje odczuwać apetyt, a co za tym idzie – następuje ograniczenie spożywania posiłków. Organizm niedożywiony silniej reaguje na pobudzające hormony, a także następuje szybka utrata elektrolitów i minerałów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania. Niedobór kalorii i podstawowych składników odżywczych wywołuje uczucie przewlekłego zmęczenia [2]. Stres a nadciśnienie – jak o siebie zadbać? Prawidłowa dieta – zbilansowane i zdrowe posiłki znacznie poprawiają kondycję organizmu obciążonego sytuacjami stresowymi. Aktywność fizyczna – poprawia kondycję, a dodatkowo zmniejsza nasilenie stresu. Odpoczynek – ciągłe myśli skupiające się na stresujących sytuacjach wzmagają odczuwanie stresu. Każdego dnia warto znaleźć choćby chwilę na relaks. Prawidłowa higiena snu – dobrej jakości sen poprawia regenerację organizmu. Stres najgorzej znoszą osoby niewyspane, nieaktywne fizycznie i niezdrowo odżywiające się. W przypadku przewlekłego, silnego stresu, którego nie jesteśmy w stanie opanować, warto udać się do psychologa. Pomocna może okazać się także pomoc bliskich [4]. W aptece można znaleźć ziołowe preparaty, które pomogą się wyciszyć. Warto po nie sięgnąć, gdy domowe sposoby nie są skuteczne. Warto również zadbać o prawidłową podaż magnezu, ponieważ jego niedobory mogą nasilać objawy stresu [4]. Jak jeszcze można walczyć z nadciśnieniem tętniczym? Nadciśnienie tętnicze to poważna choroba prowadząca do wyniszczenia organizmu, dlatego nie warto jej bagatelizować. Gdy domowe sposoby nie pomagają, należy udać się do lekarza. Lekarz zadecyduje o włączeniu farmakoterapii. Leki obniżające ciśnienie krwi dostępne są na receptę i powinny być stosowane pod nadzorem lekarza [5]. Przeczytaj również: 20 najczęstszych chorób układu krążenia To są 2 gruby, jeśli coś z tego zrozumiesz, to spokogrupa aUkład pokarmowy ...Imię i nazwiskoPoniższy test składa się z 19 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. ...Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać maksymalnie 32 punkty. Klasa1. Obok zdań dotyczących związków organicznych stanowiących główny materiał zapasowy organizmu wpisz literę Z, obok zdań dotyczących związków organicznych stanowiących główny materiał budulcowy organizmu – literę B, a obok zdań dotyczących związków organicznych stanowiących główne źródło energii w organizmie – literę E. (0–4)Zbudowane są z glicerolu i kwasów tłuszczowych. . . .Pełnią funkcje motoryczne, umożliwiają ruch. . . . Dostarczają dwa razy więcej energii niż cukry. . . . .Są gromadzone w postaci złożonej w mięśniachi wątrobie. . . . .Ich nadmiar przekształca się w tłuszcz. . . . .2. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Powinniśmy regularnie spożywać warzywa i owoce, gdyż dostarczająA. pełnowartościowych białek niezbędnych do budowy tkanek błonnika pokarmowego ułatwiającego przesuwanie pokarmu w cukrów prostych, które są długo trawione i dają uczucie aminokwasów, które są szybko wykorzystywane jako źródło Zaznacz argument, który uzasadnia słuszność spożywania pełnoziarnistego makaronu. (0–1)A. Zawiera cukry złożone, które organizm trawi dłużej, stopniowo zaspokajając swoje potrzeby Zawiera cukry proste, które organizm trawi dłużej, stopniowo zaspokajając swoje potrzeby Cukry proste zawarte w pełnoziarnistym makaronie szybko zaspokajają potrzeby energetyczne Zawarte w nim związki od razu trafiają do krwi i są zużywane Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Cukrem zapasowym u zwierząt jestA. skrobia. C. celuloza. D. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Używanie oliwy do przygotowywania potrawjest słuszne, ponieważ jest ona źródłemA. kwasów tłuszczowych, które pozytywnie wpływają na stan naczyń soli mineralnych niezbędnych do życia. C. witamin regulujących pracę układu wszystkich niezbędnych składników do budowy białek Wpisz nazwę witaminy, której niedobórobjawia się: (0–3)a) złym widzeniem o zmroku – . . . . . . . . . . . . . . . .b) zapaleniem skóry i jelita – . . . . . . . . . . . . . . . .c) zaburzeniem krzepnięcia krwi – . . . . . . . . . . . . . . . .7. Podkreśl nazwy dwóch produktów, w które powinien wzbogacić swoją dietę pacjent skarżący się na owrzodzenie dziąseł i wypadanie zębów. (0–2)banany, cytryny, chude mięso, orzechy, owoce dzikiej róży8. W tabeli przestawiono wyniki 24-godzinnego doświadczenia. (0–1)Numer badanej grupyRodzaj spożywanego pokarmuIlość wypitej wody (l/dobę)Izupy, soczyste owoce1,5IIkanapki, dietetyczne suchary3Zaznacz prawidłowo sformułowaną hipotezę do przedstawionych wyników Wpływ ilości wypitej wody na rodzaj spożywanego Zapotrzebowanie na wodę zależy od rodzaju spożywanego Wraz ze wzrostem ilości spożywanych pokarmów spada zapotrzebowanie na Zapotrzebowanie na wodę nie zależy od rodzaju spożywanego Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Badania pacjenta wykazały zaburzenia pracy serca oraz niewłaściwą przemianę cukrów i witaminy C. Lekarz stwierdził, że pacjent cierpi na niedobórA. magnezu. C. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Orzechy, kakao i pestki dyni to cenne źródłoA. wapnia. C. Na wykresie przedstawiono zawartość wody(% masy ciała) u mężczyzn w różnym przedziale wiekowym. Sformułuj problem badawczy dotyczący zmian ilości wody w ciele człowieka. (0–2) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12. Wpisz rodzaj zębów zaznaczonych na ilustracji literą x i określ ich funkcję. (0–2)x – . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13. Uzupełnij zdania, korzystając z podanych pojęć: (0–3)żołądek, wątroba, trzustka, jama ustnaNawilżanie pokarmu zachodzi w . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . W skład układu pokarmowego wchodzi . . . . . . . . . . . . . . . . . – narząd, w którym powstaje żółć. Rozkład białek na aminokwasy rozpoczyna się w. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .14. Podkreśl nazwę odcinka przewodu pokarmowego, który nie bierze udziału w obróbce pokarmu. (0–1)jama ustna, przełyk, jelito cienkie, żołądek15. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Właściwości bakteriobójcze w przewodzie pokarmowym człowieka wykazujeA. ślina. B. pepsyna. D. Podkreśl nazwy odcinków przewodu pokarmowego w których trawione są cukry. (0–2)żołądek, przełyk, jelito cienkie, jama ustna, jelito grube17. Zaznacz punkt, w którym wyjaśniono znaczenie śluzu dla prawidłowego funkcjonowania żołądka. (0–1)A. Pozwala na czasowe gromadzenie większej ilości Umożliwia wchłanianie wody, soli mineralnych i Przesuwa pokarm, zapobiegając jego zaleganiu w Nawilża pokarm i chroni ścianę żołądka przed szkodliwym działaniem kwasu Podkreśl nazwy substancji, które są wchłaniane w kosmkach jelitowych. (0–2)glukoza, skrobia, białka, glicerol,tłuszcze, błonnik pokarmowy19. Spośród podanych pojęć wybierz przyczynę i skutek anoreksji. (0–2)ograniczenie jedzenia, przekonanieo braku własnej atrakcyjności, wymioty,osłabienie i odwodnienie organizmuPrzyczyna: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . Skutek: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .grupa bUkład pokarmowy ...Imię i nazwiskoPoniższy test składa się z 19 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. ...Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać maksymalnie 32 punkty. Klasa1. Obok zdań dotyczących związków organicznych stanowiących główny materiał zapasowy organizmu wpisz literę Z, obok zdań dotyczących związków organicznych stanowiących główny materiał budulcowy organizmu – literę B, a obok zdań dotyczących związków organicznych stanowiących główne źródło energii w organizmie – literę E. (0–4)Jako enzymy przyspieszają przebieg reakcji chemicznych. . . . .Zawarte są w produktach pochodzenia roślinnego. Poprawiają pamięć. . . . .W postaci złożonej są gromadzone w wątrobie i mięśniach. . . . .Jako źródło energii są wykorzystywane w ostatniej kolejności. . . . .2. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Powinniśmy regularnie spożywać warzywa i owoce, gdyż dostarczająA. tłuszczów, które są natychmiast wykorzystywane jako źródło błonnika pokarmowego, który przyspiesza przesuwanie pokarmu w aminokwasów, które wypełniają żołądek i dają uczucie pełnowartościowych białek niezbędnych do budowy tkanek Zaznacz argument, który uzasadnia słuszność spożywania brązowego ryżu. (0–1)A. Zawiera cukry proste, które organizm trawi dłużej, stopniowo zaspokajając swoje potrzeby Zawiera cukry złożone, które organizm trawi dłużej, stopniowo zaspokajając swoje potrzeby Cukry proste zawarte w brązowym ryżu szybko zaspokajają potrzeby energetyczne Po wchłonięciu do krwi są od razu zużywane, dlatego szybciej stajemy się Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Cukrem zapasowym roślin jestA. skrobia. C. celuloza. D. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Do przygotowywania potraw należy używać oliwy, ponieważ jest ona źródłemA. soli mineralnych niezbędnych do kwasów tłuszczowych, które pozytywnie wpływają na wszystkich niezbędnych składników do budowy białek witamin regulujących pracę układu Wpisz nazwę witaminy, której niedobór objawia się: (0–3)a) zaburzeniem krzepnięcia krwi – . . . . . . . . . . . . . . . . . b) owrzodzeniem dziąseł – . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .c) złym widzeniem o zmroku – . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Podkreśl nazwy dwóch produktów, w które powinien wzbogacić swoją dietę pacjent skarżący się na złe widzenie o zmroku. (0–2)warzywa liściaste, banany, marchew, orzechy, pomidory, fasola8. W tabeli przestawiono wyniki 24-godzinnego doświadczenia. (0–1)Zaznacz prawidłowo sformułowaną hipotezę do przedstawionych wyników Wpływ ilości wypitej wody na rodzaj wykonywanej Wraz ze wzrostem intensywności pracy wzrasta ilość wypitej Rodzaj wykonywanej pracy nie wpływa na zapotrzebowanie organizmu na Zapotrzebowanie na wodę zależy od rodzaju wykonywanej Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Badania pacjenta wykazały zaburzenia pracy serca oraz osłabienie kości. Lekarz stwierdził, że pacjent cierpi na niedobór A. magnezu. C. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Chude mięso i nasiona roślin strączkowych to cenne źródłoA. wapnia. B. magnezu. D. Na wykresie przedstawiono zawartość wody (wyrażoną w %) w różnych narządach. Sformułuj problem badawczy dotyczący zawartości wody w różnych narządach. (0–2). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .12. Wpisz rodzaj zębów zaznaczonych na ilustracji literą x i określ ich funkcję. (0–2)x – . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13. Uzupełnij zdania, korzystając z podanych pojęć. (0–3)zęby, ślinianki, dwunastnica, wątrobaW jamie ustnej odbywa się rozdrabnianie pokarmu, w którym uczestniczą . . . . . . . . . . . . . . . . .W skład układu pokarmowego wchodzi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . – narząd, w którym powstaje żółć. Rozkład tłuszczów na glicerol i kwasy tłuszczowe rozpoczyna się w . . . . . . . . . . .14. Podkreśl nazwę odcinka przewodu pokarmowego, który nie bierze udziału w obróbce pokarmu. (0–1)jama ustna, gardło, jelito cienkie, żołądek15. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Właściwości bakteriobójcze w przewodzie pokarmowym człowieka wykazujeA. kwas solny. D. Podkreśl nazwy odcinków przewodu pokarmowego, w których są trawione białka. (0–2)przełyk, żołądek, jelito grube,jelito cienkie, jama ustna17. Zaznacz punkt, w którym wyjaśniono znaczenie śluzu dla prawidłowego funkcjonowania żołądka. (0–1)A. Pozwala na czasowe gromadzenie większej ilości Umożliwia wchłanianie wody, soli mineralnych i Nawilża pokarm i chroni ścianę żołądka przed szkodliwym działaniem kwasu Przesuwa pokarm, zapobiegając jego zaleganiu w Podkreśl nazwy substancji, które są wchłaniane w kosmkach jelitowych. (0–2)błonnik pokarmowy, glukoza, skrobia, białka, glicerol, tłuszcze19. Spośród podanych pojęć wybierz przyczynęi skutek bulimii. (0–2)strach przed utyciem, głodówka, wyniszczenie organizmu, wymioty, ograniczenie jedzeniaPrzyczyna: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .Skutek: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie W wyniku analizy opartego na medycynie faktów dorobku w zakresie znaczenia aktywności fizycznej w życiu chorego człowieka największe towarzystwa kardiologiczne na świecie zaliczyły zjawisko, jakim jest niedostateczna aktywność fizyczna, do najważniejszych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (ChSN). Uznano, że tzw. lenistwo ruchowe u osób z chorobą wieńcową, z zespołem metabolicznym, nadciśnieniem tętniczym i/lub po udarze mózgu, a także u pacjentów z niewydolnością serca jest czynnikiem zwiększonego ryzyka incydentu sercowego, w tym nagłego zgonu sercowego. Kropkę nad przysłowiowym „i” postawiły doniesienia potwierdzające istotny wpływ niedostatecznej aktywności fizycznej na ogólne ryzyko zgonu1-6. Fot. Rozważania na temat mechanizmu opisanych powyżej niekorzystnych zależności przyczynowo-skutkowych należy oprzeć na dwóch przesłankach: Niedostateczna aktywności fizyczna sprzyja występowaniu znanych czynników ryzyka, takich jak zaburzenia gospodarki lipidowej, otyłość, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, nikotynizm, stres psychiczny, depresja. Wysiłek fizyczny korzystnie modyfikuje zjawiska sprzyjające powstawaniu i rozwojowi miażdży i jej powikłań (patrz: Aktywność fizyczna u osób zdrowych). Nawiązując do analiz działania znanych leków kardiologicznych, można mówić o podstawowym i plejo­tropowym efekcie ruchu. Ten ostatni efekt to przede wszystkim korzystna korekta metabolizmu lipidów i węglowodanów i zmniejszenie insulinooporności4-9, poprawa funkcji śródbłonka10-14, korzystna modyfikacja odczynowości prozapalnej (zmniejszenie stężenia białka C reaktywnego – CRP)15-20, korzystna modyfikacja relacji między aktywnością prozakrzepową i trombolityczną. Wśród mechanizmów korzystnego działania wysiłku fizycznego w grupie pacjentów z niewydolnością serca wymienia się poprawę zależnej od śródbłonka zdolności naczyń do rozkurczu (szczególnie w czasie wysiłku), co prowadzi do zmniejszenia obciążenia następczego oraz poprawy perfuzji obwodowej, a w konsekwencji powoduje: zmniejszenie stężenia krążącego angiotensynogenu II, aldosteronu oraz przedsionkowego peptydu natriuretycznego, poprawę funkcji mięśni oddechowych, prowadzącą do poprawy dynamiki wentylacji i zmniejszenia uczucia duszności, poprawę struktury, metabolizmu oraz czynności mięśni szkieletowych21. Korzyści wynikające z aktywności ruchowej u osób z chorobami serca Po zastosowaniu ruchu u pacjentów z ChSN następuje poprawa jakości życia, opóźnienie rozwoju choroby, zmniejszenie ryzyka ostrych incydentów sercowych oraz skrócenie czasu leczenia incydentów już występujących3. Czy wpływa to na osiągnięcie podstawowego celu postępowania lekarskiego, czyli wydłużenie życia? W 2004 roku Taylor i a w 2005 roku Leon i przedstawili dwie metaanalizy: pierwsza obejmowała 32 prace, łącznie 8432 pacjentów, druga 18 prac – 5432 pacjentów. Wykazały one w grupach osób rehabilitowanych znamiennie istotne zmniejszenie ogólnego ryzyka zgonu o 20% oraz zgonu sercowego o 26%. W podsumowaniu Taylor i wsp. napisali: „wpływ rehabilitacji kardiologicznej na ogólne ryzyko zgonu był niezależny od rozpoznania choroby niedokrwiennej serca, typu prowadzonej rehabilitacji, dawki ćwiczeń fizycznych, długości obserwacji oraz daty przeprowadzenia badań i jakości publikacji. Przeprowadzona analiza wskazuje na istnienie potwierdzonych korzyści z rehabilitacji opartej na ćwiczeniach fizycznych. Efekty rehabilitacji są niezależne od zastosowania innych, współczesnych metod terapeutycznych”. Regularny trening u chorych ze stabilną niewydolnością serca w II i III klasie NYHA (New York Heart Association) jest bezpieczny, zmniejsza częstość hospitalizacji związanych z przewlekłą niewydolnością serca (PNS) o 28%, poprawia jakość życia, a co najważniejsze – zmniejsza ryzyko zgonu z powodu PNS o 35%21,24-26. Dzięki powyższym obserwacjom wysiłek fizyczny uznano za opcję terapeutyczną opartą na faktach. Znalazło to odbicie w zaleceniach ESC: klasa I – A. Kompleksowa rehabilitacja kardiologiczna Kinezyterapia, czyli terapia ruchem, jest istotnym elementem rehabilitacji kardiologicznej pojmowanej obecnie jako proces wielopłaszczyznowych działań mających na celu umożliwienie powrotu pacjenta do życia rodzinnego, zawodowego i społecznego27. Do zasad realizacji rehabilitacji kardiologicznej należą: kompleksowość, integracja działań specjalistów (kardiolog, fizjoterapeuta, psycholog, dietetyk, socjolog), natychmiastowość (wdrożenie natychmiast po ustąpieniu przeciwwskazań), wieloetapowość, ciagłość, indywidualizacja, nieuchronność (zaniechanie jest błędem), monitoring zapewniający bezpieczeństwo i efektywność. Do stałych elementów kompleksowej rehabilitacji kardiologicznej należą2,27: ocena klinicznego stanu chorego, optymalizacja leczenia farmakologicznego, rehabilitacja fizyczna – stopniowe i kontrolowane dawkowanie wysiłku fizycznego, dostosowanego do indywidualnych możliwości chorego, rehabilitacja psychospołeczna – celem opanowania sytuacji stresorodnych, stanów emocjonalnych – lęku i/lub depresji – akceptacji ograniczeń wynikających z następstw choroby, diagnostyka i zwalczanie czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca, edukacja pacjentów i ich rodzin, monitorowanie efektów. Kompleksowa rehabilitacja kardiologiczna powinna być procesem wieloetapowym, wprowadzanym po incydencie sercowym po ustąpieniu przeciwwskazań oraz kontynuowanym w ramach prozdrowotnego stylu życia (tab. 1.)27. 100/min • tachypnoë >30/min • niedokrwienne obniżenie odcinka ST ≥2 mm w EKG spoczynkowym • złośliwe komorowe zaburzenia rytmu serca nieustępujące w trakcie wysiłku • stały blok przedsionkowo-komorowy III stopnia, jeżeli upośledza istotnie tolerancję wysiłku • zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, wapniowo-fosforanowej, kwasowo-zasadowej • zwiększenie stężenia toksyn mocznicowych • niedokrwistość (HT 20/min, II i III etap powyżej założonego tętna treningowego) • brak przyrostu lub obniżenie ciśnienia tętniczego skojarzone z objawami klinicznymi (dławica, duszność, zmęczenie) • wzrost ciśnienia tętniczego: I etap – skurczowe >40 mm Hg i/lub rozkurczowe >20 mm Hg w stosunku do wyjściowego; II i III etap – skurczowego >200 mm Hg i/lub rozkurczowe >110 mm Hg • złożone zaburzenia rytmu nadkomorowe i komorowe nieustępujące podczas wysiłku • zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego i śródkomorowego • objawowy brak przyrostu tętna w trakcie wysiłku lub bradykardia 50% umiarkowana dysfunkcja EF 36–49% istotnie upośledzona EF ≤35% złożona arytmia komorowa nieobecna spoczynkowa oraz indukowana wysiłkiem obecna w spoczynku oraz w czasie wysiłku cechy niedokrwienia w EKG wysiłkowym brak obniżenie odcinka ST ≥1 mm a ≤2 mm obniżenie ST >2 mm wydolność fizyczna ≥7 MET >100 W 5–6,9 MET 75–100 W <5 MET <75 W reakcja hemodynamiczna na wysiłek prawidłowa brak przyrostu lub spadek SBP lub HR wraz ze wzrostem obciążenia dane kliniczne niepowikłany zawał, CABG, PCI zawał lub zabieg powikłany wstrząsem, NS, nawroty niedokrwienia po leczeniu inwazyjnym EF – frakcja wyrzucania lewej komory, SBP – skurczowe ciśnienie tętnicze, HR – częstotliwość rytmu serca, CABG – pomostowanie aortalno-wieńcowe, PCI – przezskórna interwencja na naczyniach wieńcowych, NS – niewydolność serca Promowanie i wdrażanie aktywnego fizycznie trybu życia u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi Według danych z raportu o stanie kompleksowej rehabilitacji kardiologicznej (KRK) w Polsce zaledwie 11% pacjentów kardiologicznych korzysta ze stacjonarnych form rehabilitacji, a 0,5% z rehabilitacji ambulatoryjnej. Przyczyny takiego stanu rzeczy są następujące: brak jednolitego sytemu organizacji KRK, brak systemu kształcenia przed- i podyplomowego lekarzy w zakresie KRK, brak świadomości co do wagi problemu wśród pacjentów, niedostateczna wiedza i zaangażowanie środowiska lekarskiego. Konieczne jest podjęcie działań organizacyjnych, dydaktycznych, edukacyjnych i promocyjnych na tych zaniedbanych obszarach. Pytanie(a) oceniające poziom aktywności fizycznej powinny stanowić nieodłączną część badania lekarskiego, a poziom wydolności należy odnotowywać w dokumentacji lekarskiej. Lekarze wszystkich specjalności powinni zachęcać swoich pacjentów do większej aktywności fizycznej w życiu codziennym oraz do ukierunkowanych ćwiczeń fizycznych. Doświadczenia lekarzy kanadyjskich, brytyjskich oraz z wielu krajów skandynawskich wskazują, że lekarze rodzinni (POZ) mogą bardzo skutecznie nakłaniać pacjentów do większej aktywności fizycznej. Piśmiennictwo: 1. Gielen S., Brutsaert D., Saner H., Hambrecht R.: Rehabilitaja kardiologiczna. Rozdział 26. [W:] Choroby serca i naczyn. Camm J., Luscher T., Serruys P. (red.). Termedia, Poznań 2006/2007. 2. Smith Blair Bonow i wsp. AHA/ACC Guidelines for Preventing Heart Attack and Death in Patients With Atherosclerotic Cardiovascular Disease; 2001 Update. J. Am. Coll. Cardiol. 2001; 38: 1581–1583. 3. Giannuzzi P., Saner H., Björnstad P. i wsp.: Secondary Prevention Through Cardiac Rehabilitation. Position Paper of the Working Group on Cardiac Rehabilitation and Exercise Physiology of the European Society of Cardiology. Eur. Heart J. 2003; 24: 1273–1278. 4. Thompson Buchner D., Pina i wsp.: Exercise and physical activity in the prevention and treatment of atherosclerotic cardiovascular disease. A statement from the Council on Clinical Cardiology (Subcommittee on Exercise, Rehabilitation, and Prevention) and the Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism (Subcommittee on Physical Activity). Circulation 2003; 107: 3109–3116. 5. De Backer G., Ambrosioni E., Borch-Johnsen K. i wsp.: Prewencja chorób układu krążenia – wytyczne ESC. Kard. Pol. 2004; 61, supl I. 6. Grundy Hansen B., Smith i wsp.: Clinical Management of Metabolic of the AmericaHeart Association/Lung and Blood Institute/America Diabetes Association Conference on Scientific Issus Related to Menagement. Circulation 2004; 109 (4): 551–556. 7. Tanasescu M., Leitzmann Rimm i wsp.: Physical activity in relation to cardiovascular disease and total mortality among men with type 2 diabetes. Circulation 2003; 107: 2435–2439. 8. Gaede P., Vedel P., Larsen N. i wsp.: Multifactorial intervention and cardiovascular disease in patuents with type 2 diabetes. N. Engl. J. Med. 2003; 348: 383–393. 9. Myers J., Atwood E., Froelicher V.: Physical-activity level and diabetes. Circulation 2003; 107: 2392–2394. 10. Moyna Thompson The effect of phisical activity on endothelial function in man Acta Phisiol. Scand. 2004; 180: 113–123. 11. Adams V., Linke A., Krankel N. i wsp.: Impact of regular physical activity on the NAD(P)H oxidase and angiotensin receptor system in patients with coronary artery disease. Circulation 2005: 8; 111 (5): 555–562. 12. Edwards Schofield Lennon i wsp.: Effect of exercise training on endothelial function in men with coronary artery disease. Am. J. Cardiol. 2004; March: 617–620. 13. Hambrecht R., Wolf A., Gielen S. i wsp.: Effect of exercise on coronary endothelial function in patients with coronary artery disease. N. Engl. J. Med. 2000; 42: 454–460. 14. Ridker Rifai N., Rose L. i wsp.: Comparison of C-reactive protein and low density lipoprotein cholesterol levels in the prediction of first cardiovascular events. N. Engl. J. Med. 2002; 347: 1557–1565. 15. Mattusch F., Dufaux B., Heine O. i wsp.: Reduction of the plasma concentration of C-reactive protein following nine months of endurance training. Int. J. Sports Med. 2000; 21: 21–24. 16. Ford Does exercise reduces inflammation? Physical activity and C-reactive protein among US adults. Epidemiology 2002; 13: 561–568. 17. Adamopoulos S., Parissis J., Karatzas D. i wsp.: Physical training modulates proinflammatory cytokines and the soluble Fas/soluble Fas ligand system in patients with chronic heart failure. J. Am. Coll. Cardiol. 2002; 39: 653–663. 18. Conraads Beckers P., Bosmans J. i wsp.: Combined endurance/resistance training reduces plasma TNF-alpha receptor levels in patients with chronic heart failure and coronary artery disease. Eur. Heart J. 2002; 23: 1854–1860. 19. Milani Lavie Mehra Reduction in C-reactive protein trough cardiac rehabilitation and exercise training. J. Am. Coll. Cardiol. 2004; 43(6): 1056–1061. 20. Rinder Spina Ehsani Enhanced endothelium-dependent vasodilation in older endurance-trained men. J. Appl. Physiol. 2000; 88: 761–766. 21. Pina Ortiz J.: Wysiłek fizyczny w niewydolności serca. Rozdział 46. [W:] Niewydolność serca. Mann (red.). CZELEJ Sp. z Lublin 2006. 22. Taylor Brown A., Ebrahim S. i wsp.: Exercise-Based Rehabilitation for Patients with Coronary Heart Disease: Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. l. Am. J. Med. 2004; 116: 682–692. 23. Leon Franklin Costa F. i wsp.: Cardiac Rehabilitation and Secondary Prevention of Coronary Heart Dise. Circulation 2005; 111: 369–376. 24. Pina Apstein Balady i wsp.: Exercise and Heart Failure. A Statement from the American Heart Association Committee on Exercise, Rehabilitation, and Prevention. Circulation 2003; 107: 1210–1225. 25. Belardinelli R., Georgiou D., Cianci G., Purcaro A.: Randomized, controlled trial of long-term moderate exercise training in chronic heart failure: effects on functional capacity, quality of life, and clinical outcome. Circulation 1999; 99: 1173–1182. 26. Piepoli Davos C., Francis Coats : Exercise training meta-analysis of trials in patients with chronic heart failure (ExTraMATCH). BMJ 2004; 328: 189. 27. Piotrowicz R., Dylewicz P., Jegier A. i wsp.: Kompleksowa Rehabilitacja Kardiologiczna. Stanowisko Komisji ds. Opracowania Standardów Rehabilitacji Kardiologicznej PTK. Folia Card. 2004; 11, supl A: A1–A48. 28. Piotrowicz R.: Cele terapii i algorytmy postępowania – najpowszechniejsze czynniki ryzyka; brak aktywności ruchowej. [W:] Choroby serca i naczyń – poradnik lekarza rodzinnego. Opolski G., Lukas W., Steciwko A. (red.). Via Medica, Gdańsk 2006. 29. Rudnicki S., Mazurek K., Kazimierska B. i wsp.: Rehabilitacja kardiologiczna po zawale serca i zabiegach kardiochirurgicznych. [W:] Rehabilitacja medyczna. Kiwerski J. (red.). PZWL, Warszawa 2005.

badania pacjenta wykazały zaburzenia pracy serca